Objawy uzależnienia behawioralnego

Trzy kluczowe kryteria

Klasyfikacja ICD-11 opisuje zaburzenia związane z zachowaniami nałogowymi przy pomocy trzech głównych elementów. Dobrze sprawdzają się one także jako punkt wyjścia do samooceny:

1. Utrata kontroli nad początkiem, częstotliwością, intensywnością, czasem trwania lub zakończeniem zachowania.
2. Rosnący priorytet - zachowanie wypiera inne zainteresowania i codzienne obowiązki.
3. Kontynuowanie mimo negatywnych konsekwencji - w pracy, związku, finansach lub zdrowiu.

Aby mówić o zaburzeniu, ten wzorzec powinien utrzymywać się przez dłuższy czas, zwykle co najmniej rok, i powodować wyraźne cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania. Przy bardzo nasilonych objawach rozpoznanie może być postawione wcześniej.

Pytania do samooceny

Poniższe pytania nie są testem diagnostycznym. Mogą jednak pomóc uporządkować obserwacje:

• Czy zdarza Ci się poświęcać tej czynności więcej czasu lub pieniędzy, niż planowałeś?
• Czy próbowałeś ograniczyć ją i nie udało się?
• Czy czujesz niepokój, rozdrażnienie lub pustkę, gdy nie możesz jej wykonać?
• Czy sięgasz po nią, żeby poradzić sobie ze stresem, smutkiem lub samotnością?
• Czy ukrywasz przed bliskimi, ile czasu lub pieniędzy na nią przeznaczasz?
• Czy z jej powodu zaniedbujesz sen, pracę, zdrowie lub relacje?
• Czy kontynuujesz ją, mimo że przynosi wyraźne szkody?

Jeśli na kilka z tych pytań odpowiadasz twierdząco, warto porozmawiać ze specjalistą. Wczesna pomoc jest zwykle krótsza i skuteczniejsza.

Sygnały, które łatwo przeoczyć

• Zmiany nastroju bez wyraźnej przyczyny, zwłaszcza drażliwość wieczorem.
• Problemy ze snem i przewlekłe zmęczenie.
• Wycofanie się z dawnych znajomości i aktywności.
• Nagłe problemy finansowe lub nowe pożyczki.
• Defensywność, gdy rozmowa schodzi na telefon, pieniądze lub czas wolny.

Co dalej

Każde uzależnienie behawioralne ma swoją specyfikę. Szczegółowe opisy znajdziesz na stronach o hazardzie, internecie i grach, zakupoholizmie i seksoholizmie.